W dniu 6 lutego br. zakończono pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks Pracy, który zakłada istotne zmiany w zakresie jawności wynagrodzeń. Pomimo wielu zastrzeżeń oraz kontrowersji, także zgłaszanych przez Sąd Najwyższy – większością sejmową projekt został skierowany do dalszych prac.

WYSOKOŚĆ WYNAGRODZEŃ BĘDZIE UJAWNIANA INNYM PRACOWNIKOM?

Zgodnie z proponowanymi zmianami w Kodeksie Pracy – do art. 10 Ustawy ma zostać dodany par. 2¹ wprowadzający jawność wynagrodzeń zarówno podczas stosunku pracy jak i przed jego nawiązaniem. Projekt zakłada między innymi wprowadzenie zapisów:

Art. 10¹ § 1. Pracownicy mają prawo wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o udzielenie informacji dotyczącej ich indywidualnego poziomu wynagrodzenia oraz średnich poziomów wynagrodzenia, w podziale na płeć w odniesieniu do kategorii pracowników wykonujących taką samą pracę jak oni lub pracę o takiej samej wartości.
§ 2. Pracownicy mogą zwracać się do pracodawcy z wnioskiem, o którym mowa w § 1 za pośrednictwem swoich przedstawicieli.
§ 3. Pracodawca udziela w postaci papierowej lub elektronicznej odpowiedzi na wniosek, o którym mowa w § 1, bez zbędnej zwłoki nie później niż 14 dni od dnia złożenia wniosku.
§ 4. Jeżeli odpowiedź na wniosek, o którym mowa w § 1, zawiera informacje niedokładne lub niekompletne, pracownicy – osobiście lub za pośrednictwem swoich przedstawicieli – mają prawo wystąpić o dodatkowe wyjaśnienia dotyczące przekazanych informacji.
§ 5. Art. 10 i 10¹ stosuje się odpowiednio do stosunków pracy nawiązanych na podstawach innych niż wymienione w art. 2.”

AKTUALNY STAN PRAWNY

W aktualnym stanie prawnym nie istnieją przepisy, które regulowałyby kwestię ujawniania wysokości wynagrodzeń zarówno przez pracownika jak i przez pracodawcę. Wynagrodzenie w rozumieniu Kodeksu Cywilnego stanowi dobro pracownika, co oznacza, że może on informacją o jego wysokość swobodnie dysponować. Jeśli pracownik uzna, że chce ujawnić wysokość wynagrodzenia współpracownikom – ma do tego prawo. Klauzule poufności obligujące pracownika do nieujawniania wysokości otrzymywanego przez niego wynagrodzenia mogą być skuteczne, ale tylko wtedy gdy ujawnienie kwot wynagrodzeń stanowiłoby realne zagrożenie dla interesów pracodawcy, naruszając tym samym prawnie chronioną tajemnice przedsiębiorstwa. Dysponowanie przez pracodawcę informacją o wysokości wynagrodzeń pracowników podlega szerszym restrykcjom. Ujawnienie przez pracodawcę, bez zgody pracownika, wysokości jego wynagrodzenia za pracę może stanowić naruszenie dobra osobistego pracownika w rozumieniu art. 23 oraz art. 24 Kodeksu Cywilnego (uchwała SN z dnia 16.07.1993r. sygn.akt I PZP 28/93). Wyjątki od tej zasady muszą dotyczyć przypadków, w których pracodawca jest do tego zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa (m.in. na żądanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych czy Urzędu Skarbowego).

ZAŁOŻENIA PROJEKTU ZMIAN W ZAKRESIE JAWNOŚCI WYNAGRODZEŃ

Druk sejmowy nr 934 zakłada wprowadzenie uprawnień pracowników do występowania do pracodawcy z wnioskiem o udzielenie informacji dotyczącej ich indywidualnego poziomu wynagrodzenia a także średnich poziomów wynagrodzeń (w podziale na płeć) w odniesieniu do kategorii pracowników wykonujących taką samą pracę jak on lub pracę o takiej samej wartości. W przypadku otrzymania przez pracodawcę wniosku o udzielenie takich informacji – będzie on zobligowany do udzielenia pracownikowi informacji bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni. Jeśli jednak odpowiedź pracodawcy będzie niedokładna lub niekompletna – pracownik będzie mógł wystąpić z wnioskiem o dodatkowe wyjaśnienia. Co więcej – pracodawca zobligowany będzie do corocznego informowania pracowników o przysługującym im uprawnieniu. Pracodawca będzie:

„informować pracowników, raz w roku, o przysługującym im prawie do otrzymywania informacji, o których mowa w szczególności w art. 10 i 101 oraz o trybie w jakim pracownicy mogą wystąpić w celu ich otrzymania.” (art. 94 pkt 1b zgodnie z projektem zmian).

KONTROWERSJE WYNIKAJĄCE Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH

Negatywnie o proponowanych rozwiązaniach wypowiedziały się m.in.:

• Federacja Przedsiębiorców Polskich (w ocenie Federacji projekt nie powinien być procedowany, ze względu na konieczność implementacji dyrektywy w ramach rządowego procesu legislacji)
• NSZZ „Solidarność” (w ocenie Prezydium Komisji Krajowej przyjęcie rozwiązań może wprowadzić niepotrzebny chaos)
• Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych, które popiera działania mające na celu zwalczanie dyskryminacji płacowych, ale negatywnie ocenia projekt Ustawy w przedłożonej formie.

Negatywnie o rozwiązaniach wypowiedział się także Sąd Najwyższy, który wskazuje, że:

•  nie jest jasne co należy rozumieć pod pojęciem niedokładnych lub niekompletnych informacji, o których mowa w procedowanych przepisach
• zastrzeżenia budzi również wprowadzenie kary grzywny, który zatrudnia pracownika za wynagrodzeniem mniejszym niż przewidziane w opublikowanej informacji o możliwości zatrudnienia pracownika na danym stanowisku. W tym kontekście SN zwraca uwagę na fakt, iż w ogłoszeniu pracodawca może ostatecznie zatrudnić osobę, która nie spełnia wymaganych kwalifikacji, zgodnie z opublikowanym ogłoszeniem,
• w projekcie ustawy brakuje rozwiązań analogicznych do tych zawartych w art. 12 dyrektywy 2023/970, które zapewniałyby należyta ochronę danych osobowych, do ujawnienia których może dojść w związku z realizacją wniosków pracowników o udzielenie dostępu do informacji o średnich poziomach wynagrodzenia w podziale na płeć w odniesieniu do kategorii pracowników wykonujących taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości. W szczególności dotyczy to sytuacji, w których grupa pracowników jest tak wąska, że ujawnienie informacji o wysokości wynagrodzeń będzie stanowiło informację o danych konkretnych współpracowników.

Czy rozwiązanie procedowane w sejmie wejdą w życie? Wydaje się, że w aktualnym kształcie Ustawa nie wpłynie na rozwiązanie problemów związanych z dyskryminacją płacową wprowadzając. 

Źródło:

https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/druk.xsp?nr=934

https://orka.sejm.gov.pl/Druki10ka.nsf/0/DFFDE523AA07C0D2C1258C1B006225E0/%24File/934-005.pdf